Nawój z Morawicy

Nawój z Morawicy h. Topór (zm. 1331), wojewoda sandomierski, kasztelan krakowski. Syn Sułka z Morawicy, występującego źródłowo tylko raz (1273). Jego dalsi przodkowie pisali się z tej wsi – starego gniazda Toporczyków (na zachód od Krakowa) co najmniej od początku XIII w. Brak następnych wiadomości o ojcu N-a można tłumaczyć najpewniej jego wczesnym zgonem. N. wzrastał w środowisku przywódców buntu przeciw Leszkowi Czarnemu (1285), ukaranych przez tego księcia utratą urzędów, konfiskatą dóbr, a nawet wyrokami śmierci (Grzegorz z Balic). Po zgonie Leszka Toporczycy należeli natomiast do najgorętszych i czołowych stronników Władysława Łokietka, choć w obliczu klęski tegoż z konieczności pogodzili się z rządami czeskimi. Pierwsza wiadomość o N-u przypada na r. 1304, kiedy to obok Andrzeja z Balic (współdziedzica Morawicy) świadczył on na dokumencie wójta i rajców krakowskich. Powrót Łokietka z wygnania przyniósł mu od razu poparcie Toporczyków. N-a spotykamy przy tym księciu w chwilowo odzyskanym Krakowie (15 V 1306), a zaciężni głównego wówczas stronnika czeskiego, bpa krakowskiego Jana Muskaty, spalili kościół w Morawicy (jak zeznał na przełomie lipca i sierpnia t.r. Andrzej z Balic wobec przygotowujących materiał procesowy przeciw Muskacie wysłanników arcybiskupa). Od tej pory N. występował bardzo często w otoczeniu Łokietka. W r. 1307 lub 1308 wszedł do grona urzędników ziemskich, otrzymując podkomorstwo sandomierskie. Czas jakiś (przed 1 IV 1310) pełnił także funkcje rządcy ziemi krakowskiej; odpowiedni dokument zwie go – jedyny raz – przydomkiem Pękawka. Podczas buntu wójta Alberta N. znajdował się (21 II 1312), wraz z kilkoma innymi dostojnikami, w otoczeniu księżny Jadwigi na zamku wawelskim. Zapewne brał czynny udział w walkach przeciw buntownikom. Na dokumencie kaszt. sądeckiego Tomisława Mokrskiego (z Mokrska) z 31 X 1316 występuje z tytułem podkomorzego krakowskiego; badacze przyjęli zmianę urzędu, jest to jednak chyba tylko pomyłka pisarza, ponieważ miesiąc później (8 XII) akt Łokietka tytułuje go nadal – choć już po raz ostatni – podkomorzym sandomierskim.


źródło: http://www.ipsb.nina.gov.pl